Sanktuarium Najdroższej Krwi Jezusa Chrystusa w Ujściu posiada jedne z najbardziej cennych relikwii w chrześcijaństwie, mianowicie relikwie Drzewa Krzyża Świętego.
Fragmenty drewna, na którym według tradycji chrześcijańskiej umarł Jezus Chrystus, zostały odnalezione przez św. Helenę, matkę Konstantyna Wielkiego, w IV wieku w Jerozolimie.
Relikwie Świętego Krzyża są najważniejszym rodzajem relikwii, gdyż związane są bezpośrednio z osobą samego Jezusa i Jego męką i śmiercią na Golgocie.
Do naszej parafii relikwie Krzyża Świętego trafiły w roku 1911, kiedy to papież Pius X, będący pod wrażeniem szybkiej budowy nowego kościoła a także wybudowanej przy kościele Kalwarii, podarował ówczesnemu ks. proboszczowi, Franciszkowi Renkawitzowi ten niezwykle cenny przedmiot kultu.
W parafialnym archiwum istnieją dokumenty potwierdzające i świadczące o autentyczności podarowanych relikwii.
Historia odnalezienia Krzyża
Historia odnalezienia relikwii Krzyża Świętego wiąże się ze świętą Heleną, matką rzymskiego cesarza Konstantyna Wielkiego.
W latach 326–328, w podeszłym wieku (około 80 lat), Helena udała się na pielgrzymkę do Ziemi Świętej, aby odnaleźć miejsca związane z życiem, śmiercią i zmartwychwstaniem Jezusa Chrystusa. Co ją skłoniło do tego? Niektóre źródła podają, że pewnej nocy miała sen, w której przyniesiony został jej Krzyż Jezusa.
Święta Helena
Gdy po raz pierwszy przybyła do Jerozolimy w najświętszych miejscach chrześcijan stały pogańskie świątynie, wzniesione tu przez rzymskich cesarzy po zdobyciu i zburzeniu Świętego Miasta. Według źródeł świątynie te wzniesiono dokładnie w miejscach, na których chrześcijanie gromadzili się wspominając Mękę Pańską oraz Zmartwychwstanie. Paradoksalnie więc cesarze przyczynili się do dokładnej identyfikacji świętych miejsc przez św. Helenę.
Znała więc miejsce, gdzie Jezus był Ukrzyżowany. Wiedziała również, że po zdjęciu Go z Krzyża i złożenia w grobie Jego krzyż, jak również krzyże dwóch łotrów zostały wrzucone do zapadliny skalnej na Golgocie. Przysypano je gruzem i kamieniami. Św. Helena wraz z grupką Żydów, po wielu trudach w końcu odnaleźli drzewiec.
Podczas kopania odnaleziono trzy krzyże. Jedną belkę zidentyfikowano bardzo łatwo, był przyczepiona do niej “tytuł winy” Jezusa: “Jezus Nazarejczyk Król Żydowski”. Z drugą częścią było już nieco trudniej. Jak podają jednak podania św. Makary – ówczesny biskup Jerozolimy – kazał przynieść trzy elementy krzyża do chorej na trąd kobiety. Spodziewał się on cudownego uzdrowienia. Pierwsze dwa krzyże nie miały wpływu na konającą kobietę. Dotyk jednak trzeciego sprawił, że kobieta odzyskała zdrowie. Na podstawie tego cudu stwierdzono, że musi to być Krzyż naszego Zbawiciela.
Na miejscu Helena znalazła również wojskową cysternę, w której ciągle znajdowały się użyte wcześniej narzędzia kaźni skazańców. Odnalazła także gwoździe, którymi przybito Jezusa do krzyża.
Cesarz Konstantyn nakazał zbudowanie w miejscu odnalezienia Krzyża Świętego Bazyliki Grobu Pańskiego.
Helena podzieliła relikwię Krzyża Świętego na fragmenty, aby swoją cześć mogły jej oddawać różne wspólnoty i świątynie. Część została pozostawiona w Jerozolimie, w dedykowanej Krzyżowi bazylice, część św. Helena zabrała do Rzymu, gdzie ufundowała bazylikę Santa Croce in Gerusalemme (Świętego Krzyża w Jerozolimie) do ich przechowywania. Część została mocniej rozdrobniona, by obdzielić nim jak największą liczbę wierzących.
We wczesnym średniowieczu fragmenty Krzyża trafiły również do Polski m.in. do Sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego na Świętym Krzyżu (Łysej Górze)
Jest to najstarsze sanktuarium w Polsce, a fragment Krzyża trafił tu według hipotez historycznych prawdopodobnie w XIII lub XIV wieku. Relikwie te są tam przechowywane w specjalnym, średniowiecznym relikwiarzu i można je adorować w kaplicy Oleśnickich.
Relikwie w Ujściu
Kaplica Serca Jezusowego z wystawionym relikwiarzem
Relikwie Krzyża znajdujące się w naszym Sanktuarium, są znajdują się w specjalnym, bogato zdobionym relikwiarzu, służącym do przechowywania i ekspozycji relikwii. Jest to srebrny relikwiarz monstrancyjny, posiada formę przypominającą monstrancję, z przezroczystym elementem (luną) w centrum, w którym umieszcza się cząstkę relikwii, widoczną dla wiernych.
Do tej pory relikwiarz był wystawiany do publicznej adoracji tylko w wyjątkowych okolicznościach np. tradycyjnie podczas lipcowego Odpustu ku czci Przenajświętszej Krwi Jezusa Chrystusa na ujskiej Kalwarii.
Gdy proboszczem był ks. prał. Kozłowski, wystawiano relikwie w Wielkim Poście podczas nabożeństwa Gorzkich Żali.
Jesienią 2025r. gdy parafia przygotowywała się do ponownego ogłoszenia sanktuarium, dokonano renowacji i konserwacji relikwiarza.
Od 6 grudnia 2025r. relikwiarz ze świętą cząstką Krzyża został wystawiony na stałe do publicznej adoracji w naszym kościele parafialnym, w specjalnie przygotowanym, centralnym miejscu w kaplicy Serca Pana Jezusa.
Ze względów bezpieczeństwa jest on umieszczony za pancerną szybą i całodobowo monitorowany.
Relikwiarz podczas renowacji
